Koop Drenth en Broer de Vries
Op de Grens/Speciaal
[23 februari 2008]
 roeg met pensioen en nog vol energie, wat moet je dan? Dan ga je bijvoorbeeld grenspalen fotograferen. Koop Drenth en Broer de Vries zijn er jaren geleden mee begonnen, ze hebben
inmiddels een behoorlijke bekendheid verworven met hun project. De
heren hebben het grondig aangepakt. Alle stenen tussen Overijssel en
Duitsland hebben ze gefotografeerd. In dikke plakboeken zitten de
foto’s bijeen. Ook Drenthe en Groningen zijn op deze manier vereeuwigd
en nu zijn ze afgezakt naar Gelderland.
In de zomer gaan de heren gewapend met camera, een borsteltje en een
viltstift op pad. (De viltstift voor de ‘make-up’ van de steen: het
natrekken en accentueren van de inscripties. De viltstiftstrepen
blijven lang zitten en zijn een doorn in het oog van andere fotografen.
Ik heb eens de term ‘viltstiftvandalen’ horen vallen!) In de winter
sprokkelen ze stukjes historie bijeen, bestuderen landkaarten en
verdiepen ze zich in brede zin in het fenomeen grens.
De Vries en Drenth gaven op donderdag 23 februari een lezing op
uitnodiging van de historische vereniging De Dree Marken in De Lutte.
Aan de hand van ‘sheets’ kregen de aanwezigen allerlei facetten
toegelicht van grenzen in het algemeen tot de specifieke
grensmarkeringen nabij De Lutte. Zo heb ik bijvoorbeeld geleerd dat er
naast landsgrenzen ook lucht-water en dieptegrenzen zijn. Dat er een
romeinse grenssteen is opgegraven in Ubbergen. Dat er vaak galgen bij
de grens stonden en dat vroeger je kop er afgemaaid werd als je een
grenssteen verplaatste of stal (het is niet bekend of die straf ooit
is uitgevoerd).
Naast de historie spreekt natuurlijk het smokkelaarsgilde tot de
verbeelding. Zo waren er bijvoorbeeld gemene puntige voorwerpen te
bewonderen die door de smokkelaars tijdens de vlucht op de weg
gestrooid werden. Daarop reed een douaneauto zijn banden aan flarden.
Op hun beurt hadden de douaniers een spijkerplank bij zich die ze
konden ingraven in een zandpad om zo de banden van de smokkelaars lek
te prikken. Volgens oud douanemedewerker De Vries gaf het veel
voldoening om de smokkelaars eens te slim af te zijn. Meestal was het
andersom.
De heren Drenth en De Vries zijn zelfs ver over de landsgrenzen op zoek
geweest naar grenzen. Ze lieten een foto zien van een grenspaaltje dat
aan de uiterste grens van Europa staat. En ze hadden een stukje IJzeren
Gordijn bij zich. Terwijl ik altijd dacht dat dat een symbolische naam
was, is dit stukje echt van ijzer en het lijkt wel een soort vitrage.
Grappig.
Na de lezing was er nog een korte discussie over wie er
verantwoordelijk is voor de grensstenen. Blijkbaar is dat tegenwoordig
het Kadaster, maar dat geeft weinig blijk van echt
verantwoordelijkheidsgevoel. Sommige gemeentes hebben de grensstenen op
hun monumentenlijst gezet, zoals Coevorden. Maar dat gebeurde pas toen
er al stenen verdwenen waren in verband met de aanleg van het
grensoverschrijdende industriegebied. Veelal worden stenen gewoon
weggegeven als iemand er belangstelling voor heeft. Zo schijnt steen 19
die op de grensovergang De Poppe stond nu ergens in een tuin in Den Ham
te staan.
Als het om verantwoordelijkheid gaat dan wijzen de instanties naar
elkaar en verder gebeurt er weinig. Het Duitse Kadaster lijkt zijn taak
wel serieus te nemen.
Naar aanleiding van de perikelen rond steen 20 en de plannen met de
drielandsteen vond de vereniging het tijd om weer wat meer aandacht te
besteden aan de grensstenen. Er werd ter plaatse een oproep gedaan maar
ik kreeg niet de indruk dat het enthousiasme heel groot was. Er kwamen
in ieder geval niet veel ideeën. De Dree Marken heeft veel leden dus
misschien komt er toch een groepje van de grond. We blijven het volgen.
Aafke de Wijk
Op de Grens/Speciaal
|