Jachtpalen Twickel

Op de Grens/Marke- en andere palen

[16 juli 2005][23 oktober 2006]

en spontaan fietstochtje langs het Twentekanaal, zijtak Almelo, brengt ons in Delden.
Afdalend van de smalle brug in de Rijssensestraat, rijden we pardoes tegen deze hoge stenen paal op. Het is dat we weten dat hij er staat, anders zou hij ons misschien niet zo opvallen. Hij is behoorlijk geïntegreerd in de omgeving.

We hadden al gehoord dat er her en der in de provincie nog markestenen moeten staan, en dit lijkt de eerste vondst.
Dat is tenminste wat we lange tijd hebben gedacht, en dit hoofdstuk heette dan ook aanvankelijk “Markestenen Delden”.
Pas later, toen we ook een paal met het opschrift Weldam hadden gevonden, kwamen we erachter dat het hier om zogenaamde jachtpalen gaat. Het zijn palen die een jachtrevier aanduiden.

Deze steen in de Deldeneresch ben ik al vele malen gepasseerd zonder hem bewust te hebben opgemerkt. Op het eerste gezicht lijkt hij tamelijk nietig, maar van nabij wordt hij al een stuk indrukwekkender door het geribbelde oppervlak.

Naar een tweede, identieke, paal zijn we eerder al eens op zoek gegaan aan de Deldenerdijk. Dat is de weg van Delden naar Beckum.
Op de foto is te zien dat we die toen ook gevonden hebben. Het is een identieke steen aan de eerste.

Vandaar dat we nu van de Deldeneresch richting Delden rijden, via het fietspad.
Links naast het kerkhof aan de Langestraat en praktisch in de voortuin van een woning, treffen we deze mooie jachtpaal aan. Hij valt niet op door zijn afwijkend model, want hij is gelijk aan de eerdere twee, maar wel door zijn inscripties. Er staat namelijk een jaartal (1878) en de naam Twickel op.

Ook deze stenen zijn kennelijk beschermde monumenten en ze worden prima in goede staat gehouden hier.
Nu we toch geconfronteerd zijn met de naam Twickel, fietsen we door het welvarende stadje en gaan we op weg naar kasteel Twickel.
Op een pleintje gaan we nog even een oude hoge fabriekspijp bewonderen, waarbij we Bennie Jolink van Normaal tegen het lijf lopen. Hij moest nog een krat bier halen bij de plaatselijke supermarkt.

Via het fietstunneltje onder de rondweg komen we direct uit bij kasteel Twickel. Een imposant gebouw met een imposante geschiedenis en ruime bezittingen. Via de kilometerslange toegangsweg naar het kasteel, die nu Bornse Voetpad heet en door een prachtig bosgebied loopt, gaan we op weg naar Azelo. In het hartje van Azelo treffen we een miniatuuruitgave van een heel oude school die daar ooit stond, een groot bord met uitleg, waarop ook de marken aan bod komen en een picknicktafel.

Na Azelo en bij een paddestoelwegwijzer overleggen we de verdere route. Gelukkig besluiten we om linksaf te gaan, richting Bornerbroek.
Want na een paar honderd meter zien we op de rand van een bosperceel en een akkerland, nóg een jachtpaal. Nu hebben we er al vier ontdekt.

Na Bornerbroek, als we de lekke achterband van mijn fiets aan het plakken zijn, horen we de stem van Bennie Jolink over de omgeving schallen. Het geluid blijkt uit het Heraclesstadion in Almelo te komen, er blijkt een gigapiratenfestival aan de gang te zijn.

Lees ook Jachtpalen Weldam, want we hebben er nog meer gevonden!

In “'t inschrien”, kwartaaluitgave van de Oudheidkamer Twente, van april 1990 lezen we nog een aantal wetenswaardigheden over deze palen.

De jachtpalen zijn geplaatst na de Franse overheersing (1815) om het jachtgebied van de Havezathe Twickel af te bakenen. In totaal zijn er toen rondom het gebied van Twickel 180 palen geplaatst, waarvan er in 1990 nog maar 24 zijn overgebleven. Dat waren er in 1974 nog 36.
Hoeveel er nu in 2007 nog steeds staan zullen we eens navragen in Delden. Want dat aantal hebben we bij lange na nog niet gevonden. Wel hebben we het gevoel dat er nog meer moeten staan, maar dan alleen nog langs de openbare weg.
Veel palen zijn bij wegverbeteringen argeloos aan de kant geschoven en onder het maaiveld verdwenen.
Rond 1990 werden in de weg staande palen tijdig door medewerkers van de stichting Twickel opgehaald en opgeslagen, voor latere herplaatsing.
De “heerlijke jachtrechten” werden met een nieuwe wet in 1923 afgeschaft, waarmee de jachtpalen ook hun functie verloren.

Op de Grens/Marke- en andere palen