Herman Posthumus, jurist in ruste

erman Posthumus is jurist in ruste, en kan nu dus veel tijd besteden aan zijn hobby het grenswandelen.
Zijn vrouw is theologe en geeft een Bijbelse toevoeging aan het interview.

Herman PosthumusProfiel van Herman Posthumus

Datum interview: 26 oktober 2006
Leeftijd: 60 jaar
Woont in: Emmen
Beroep: Jurist, laatste functie hoofd Belastingdienst Groningen, nu prépensioen.
Naast free-lance voorzitterschap van aantal commissies nu meer tijd voor ondermeer grenspalen
Hobby's: Boswachter in eigen bos, zeilen in Friesland

Vraag Herman, je hebt iets met de grens, anders zou je hier niet geïnterviewd worden. Hoe zou je jezelf noemen in dit verband?
Antwoord Ik voel me een amateur die tussen vele (semi)-profs met verbazing aanschouwt hoeveel gedétailleerde kennis sommigen verzameld hebben.

Vraag In welk aspect van de grens ben je het meest geïnteresseerd?
Antwoord Eigenlijk primair in het landschap. Je komt op plaatsen waar vrijwel niemand komt. Het opzoeken van grenspalen is dus eigenlijk een excuus om te banjeren door vaak zeer eenzame gebieden.

Vraag Heb je naast het landschap en grenspalen ook aandacht voor andere zaken die met de grens te maken hebben?
Antwoord Mij boeit de historie. Anders dan aan de Belgische grens dateren de grenspalen langs de Duitse grens uit zeer verschillende perioden. Boeiend is (vind ik) de ontstaansgeschiedenis van die grens.

Vraag Hoe ga je het meest te werk, in groepsverband, met zijn tweeën of alleen?
Antwoord Driekwart alleen, één kwart met zijn tweeën. Dat laatste heeft als voordeel dat je (mits met twee auto’s) de route maar één maal hoeft te lopen. Maar dezelfde route heen en terug lopen heeft weer als voordeel dat je op de terugweg nogal eens een paal tegenkomt die je op de heenweg over het hoofd zag. En verder loop ik zo nu en dan mee in een jou niet onbekende groep die de grens rond Enschede verkent. Ik heb overigens de indruk dat het aantal grenspaallopers in het Noorden aanzienlijk kleiner is dan langs de Belgische grens.

Vraag En wat heeft je voorkeur, alleen of met meerderen?
Antwoord Beide is leuk. Ik kom nogal wat mensen tegen die als ze horen van mijn hobby dat maar een merkwaardige zaak vinden. Maar als je ze een keer meeneemt ontwikkelen ze al snel de goede speurzin, en vragen ze zelf om een vervolg. Alleen lopen is trouwens even leuk. Je hebt dan alle tijd om na te denken over de beslommeringen des levens.

Vraag In welk jaargetijde ga je het liefst op pad?
Antwoord In het najaar, en het vroege voorjaar. Nadat de oogst van het land is gehaald, en voordat het fluitenkruid de tussenpaaltjes onzichtbaar maakt.

Vraag Waar ben je overal geweest tot nu toe?
Antwoord Ik beperk me in eerste instantie tot de grens tussen de Drilandstein en de Dollard. Daarvan heb ik nu ruim de helft afgewerkt, inclusief de bijbehorende tussenpalen, globaal van 96 tot 203-II. Maar als ik waar dan ook in het buitenland ben, dan moet ook elke grenspaal die een beetje in de buurt is, op de foto.
En daarnaast zoek ik ook de palen op langs de noordelijke provinciegrenzen. Maar ook andere “grenspalen” hebben mijn interesse, zoals bv. de banpalen rond Hoorn en Amsterdam.
En voor alle palen geldt: de vormgeving is soms bijzonder fraai, maar de geschiedenis erachter is vaak nog het meest interessant.

Vraag Je houdt je dus ook bezig met de historie en achtergronden, etc.?
Antwoord Dat vind ik nu juist het meest interessant. Aardig is dat ook historische verenigingen zich in grenspalen beginnen te interesseren. In verscheidene bladen mocht ik al eens iets publiceren.

Vraag Heb je interesse in het werk van de douane, vroeger en nu?
Antwoord Ja, in één van mijn vroegere functies bij de Belastingdienst had ik veel met de grenskantoren van de douane te maken (huisvesting, personeelsformatie, openstellingsuren etc.). De belangstelling is altijd gebleven.

Vraag En wat zijn je plannen voor de toekomst.
Antwoord Er is meer in de wereld dan grenspalen.  Maar daarvan zijn er wel oneindig veel. Ik kan dus nog wel even vooruit.

Vraag Kun je wat vertellen over je ervaringen tijdens je grenstochten?
Antwoord Doorgaans kom je behalve reeën en konijnen niemand tegen tijdens je tochten. Maar soms moet je over het erf van een boer. In Hahnentange staat zelfs een grenspaal middenin een kippenhok. Het metalen schildje was, om begrijpelijke redenen, niet meer zichtbaar. Een boer vraagt altijd of je van het kadaster bent. Maar amateurhistoricus doet het ook altijd goed.
De meest recente ervaring is van vorige week. Ik was met mijn vrouw op Schiermonnikoog. Groningers spreken trouwens over “’t Ailand”. We constateerden dat op de oostelijkste punt, bij paal 16, een vlaggenstok(je) met de Groningse vlag is geplant. Kennelijk geplant door Groningers die menen dat vanaf dat punt de provincie Groningen begint. Ik heb de neiging die vlag weg te halen kunnen bedwingen. Maar hoever Schiermonnikoog ook in oostelijke richting wandelt, het blijft een Fries eiland, ook al loopt de hoofdstroom van de Lauwers, die ooit bepalend was voor de toedeling van het eiland aan een provincie, al lang niet meer ten oosten, maar tegenwoordig ten westen van het eiland.

Vraag Bezoek je ook musea en exposities over de grens?
Antwoord Nee.

Vraag Heb je wel eens spontane ontmoetingen op de grens?
Antwoord Vorige week nog bij paal 100. Een Duitser kwam mij achterop, stelde zich voor als de Jagdpächter, en kwam vragen wat ik daar kwam doen. Dat leidde tot een aardig gesprek.

Vraag Negatieve ervaringen?
Antwoord Nee, nooit.

Vraag De klassieke vraag: Hoe is het zo begonnen? Je hebt dus beroepshalve al met de grens te maken gehad?
Antwoord Ja, ik had beroepshalve ooit met de grens te maken. Maar de interesse voor de palen is van recentere datum, van omstreeks 2001. Ik wandel veel in het Bargerveen, een prachtig natuurgebied in het zuidoosten van Drenthe. Daar kwam ik langs de grens mooie grenspalen tegen, met een nummer. En dan ga je zoeken naar het volgende nummer. En dat doe ik dus nog steeds.

Vraag Gaat de afbraak van de grens je ter harte, of neem je het verdwijnen van allerlei oude symbolen gelaten?
Antwoord In formele zin is de afbraak van de grens prima. Maar dat oude symbolen ook onder die afbraak lijden, geeft blijk van een gebrek aan historisch besef. Ik ben nu bezig de gemeente Emmen zo ver te krijgen de nog resterende grenspalen tot gemeentelijk monument te laten verklaren, maar of dat lukt??

Vraag Bij jou in de buurt speelt er een vreemde situatie over iemand die een “vrijstaat” heeft uitgeroepen op een strook niemandsland op de grens. Kun je daar iets meer over vertellen?
Antwoord Op een stafkaart kun je zien dat bij Coevorden tussen de palen 142 en 144 (die vrij dicht bij elkaar staan) de grens een heel merkwaardige uitstulping vertoont richting paal 143. De eigenaar van dat stuk grond haalde de kranten door te stellen dat het hier een stukje niemandsland betrof (althans in staatkundige zin). En dus stond het hem vrij daar een Vrijstaat te beginnen met de nodige accijnsvoordelen. Maar verder dan een krantenartikel is het nooit gekomen.

Vraag We hoorden ook iets over een grenspalenpad (...) dat aangelegd gaat worden tussen Coevorden en Emlichheim. Daar heb je iets mee te maken, of te maken gehad?
Antwoord Tussen de palen 139 en 146 wordt door de gemeenten Emlichheim en Coevorden een grensoverschrijdend industrieterrein aangelegd. Ook de hiervoor genoemde vrijstaat maakt daar deel van uit. De grenspalen staan bij de aanleg in de weg, en worden daarom weggehaald. De historische vereniging van Coevorden heeft weten te bereiken dat die palen niet verloren gaan, maar herplaatst worden langs de toekomstige hoofdweg van dat industrieterrein. Hun plek is dan niet meer historisch, maar de palen zelf zijn dat wel. Mijns inziens de minst slechte oplossing.

Vraag Weet je hoe dat pad ongeveer vormgegeven zal worden?
Antwoord Nee.

Vraag Vind je ook dat een oeroude steen, zoals nr. 20, beter beschermd en in ere gehouden zou moeten worden?
Antwoord Ja, maar dan wel op de oorspronkelijke plek. Het is een schande dat de oude paal 157, met de inscripties RBF en EPM, onlangs weggehaald is om permanent tentoongesteld te worden in het Moormuseum in Geeste. Op de oude lokatie staat nu een simpele granieten steen. Alweer: onvoldoende historisch besef.
(Mevrouw Posthumus, die theologe is, vult aan:) En bovendien is het strijdig met Deuteronomium 19:14.

Vraag Wat vind je van het steeds groeiend aantal websites over de grens en vooral grenspalen?
Antwoord Ik vind het heel plezierig om als ik zelf op stap ga eens te kunnen zien wat andermans ervaringen zijn geweest. Maar er zijn nu zoveel websites dat we moeten oppassen dat je door de bomen het bos niet meer ziet.
Het zou goed zijn als er wat meer structuur kwam in het benaderen van die sites. Eef Berns heeft al een prima toegankelijke index van artikelen gemaakt. Wellicht is zo’n index ook van de verschillende websites te maken.

Vraag Heb je zelf een website, of ben je van plan er een te beginnen?
Antwoord Ik denk er wel eens over. Ik verzamel nu al mijn informatie in “Mijn documenten” en in “Mijn afbeeldingen”, maar ik heb nog niet de kennis om zelf een website te maken. Maar wellicht bieden mijn schoonzonen nog eens de helpende hand.

Vraag Wat zou je nog willen toevoegen aan dit interview?
Antwoord Leuk om te doen. Ik ben benieuwd wie je de volgende keer gaat interviewen. Wellicht is het een aardige suggestie om je zelf eens te (laten) interviewen?