Chronogram in de sneeuw

Hans Hermans 2010

Door drie letters MMX in plaats van vier cijfers lezen wij het jaartal 2010.

[17 februari 2010]

et jaartal 2010 kunnen wij ook met Romeinse cijfers schrijven en gebruiken dan slechts de drie letters MMX. Mensen die de taal goed beheersen voegen er letters aan toe, zodat er een woord b.v. MaXaM (levensverzekering) ontstaat.

Paalsteen 209B op de grens en een Duitse windturbine kort op de grens.

Tijdens een sneeuwwandeling tussen Vetschau (D) en Bocholtz (NL) passeerde ik paalsteen met nummer 209B. Van hieruit wandelde ik naar de herenhoeve Overhuizen, waar boven de ingang mijn aandacht getrokken werd door drie chronogrammen of jaarspreuken in drie verschillende talen.

Paalsteen 209B met op de achtergrond de herenhoeve Overhuizen (NL).

Een chronogram bestaat meestal uit een vers of korte spreuk, waarin de letters, M, D, C, L, X, U, V, W, I en Y ook een Romeinse cijferwaard hebben. De letter ‘U’ wordt meestal als ‘V’ geschreven. Tellen wij de Romeinse cijfers van een chronogram bij elkaar dan ontstaat een jaartal dat betrekking heeft op een belangrijke gebeurtenis. Om de letters die een cijferwaarde hebben duidelijker te maken, worden ze soms met kapitalen (hoofdletter) of in een andere kleur geschreven.

In de bovenkant van het fronton de Latijnse spreuk:
RASTADIVM  BINAS  PACIFICAT  AVES     (1714)

In de bovenkant van het fronton staat in het Latijn de spreuk:
RASTADIVM BINAS PACIFICAT AVES (1714)
Vertaling: Rastatt stichtte vrede tussen twee vogels.

Boven de linker pilaster staat in het Frans met kapitalen en kleine letters:
DIeU fait ICI toVt Mon esperanCe (1714)
Vertaling: Hier is al mijn hoop op God gevestigd.

Boven de rechter pilaster staat in het Italiaans met kapitalen en kleine letters:
DeLLa VIrtV La gLorIa e gIIDerDone (1714)
Vertaling: De roem is de beloning van de dapperheid.

Boven de linker pilaster de Franse spreuk:
DIeU  fait  ICI  toVt  Mon  esperanCe   (1714)

Het komt zeer zelden voor, dat wij drie chronogramman zien met hetzelfde jaartal en het betekent dus dat 1714 een bijzonder jaar was. Op 11 april 1713 werd de ‘Vrede van Utrecht’ in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden getekend om te voorkomen dat aartshertog Karel VI van Oostenrijk, ook koning van Spanje zou worden. Als compensatie ontving hij de Zuidelijke Nederlanden en Sardinië. Ook bekrachtigde de Vrede van Utrecht de soevereiniteit van Frankrijk over het prinsdom Oranje, waaraan ons vorstenhuis zijn naam ontleent.
Bocholtz lag toen in de Zuidelijk Nederlanden en werd geregeerd door de Oostenrijkse Habsburgers, die het niet eens waren met “Utrecht”, zodat op 7 maart 1714 de slotakte van de Vrede van Rastatt getekend werd. Op 7 september van dat jaar werd ook de Vrede van Baden getekend, zodat er voorlopig een einde kwam aan de reeks van oorlogen tussen Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie.
In het eerste chronogram wordt dus duidelijk gesteld dat Rastatt vrede stichtte tussen twee vogels; de Gallische haan en de Duitse adelaar. Het tweede chronogram stelt met een religieuze spreuk duidelijk, dat de bewoners van de katholieke Zuidelijke Nederlanden hun hoop op God vestigden en het derde getuigt van lof en vermaardheid over de dappere Habsburgers

Boven de rechter pilaster de Italiaanse spreuk:
DeLLa  VIrtV  La  gLorIa  e  gIIDerDone     (1714)

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen

Hans Hermans 2010