Het perroen van Theux
Het perroen van Theux met op de achtergrond historische huizen. Het huis waarin zich de Fortis Banque bevindt is in Maaslandse renaissancestijl gebouwd. De stijl kenmerkt zich door kruisramen in carbonische kalksteen en een opvallende horizontale belijning. [23 september 2009]
Op het monument voor gevallenen uit alle oorlogen ook de tekst: Voor de zeshonderd Franchimontezen; 29 oktober 1468; de hoofdban Theux. Ook hier zien we het wapen met de drie leeuwen van Theux en de letters L G met daartussen het perroen van Luik. Ruïne Franchimont In de buurt ligt de ruïne van kasteel Franchimont. Het oudste fragment is vermoedelijk uit het einde van de 9e eeuw. Het was toen een bewapende donjon die de Noormannen tegen moest houden. Franchimont behoorde tot een van de twaalf versterkingen van het rijks- en prinsbisdom Luik. De laatste rijksbisschop was Johannes van Horne die regeerde van 1482 tot 1506. Zijn opvolger was prinsbisschop Everhard van der Marck die regeerde van 1506 tot 1538. Hij was tevens aartsbisschop van Valencia en bisschop van Chartres. De belangrijkste dag uit de historie van Theux-Franchimont is 29 oktober 1468. Op die dag verlieten 600 soldaten het kasteel en begaven zich naar Luik om tegen Karel de Verschrikkelijke (Karel de Stoute) te vechten, die in de stad duizenden mensen vermoord had. Maar de overmacht van de Bourgondiërs was te groot, zodat ook de 600 Franchimontezen afgeslacht werden. In 1515 had de burcht geen militaire functie meer, het werd een luxe kasteel dat echter in 1676 door soldaten van Lodewijk XIV (de zonnekoning!) verwoest werd. Het werd herbouwd en hier logeerden voorname gasten die in Spa kuurden. Tsaar Peter de Grote bezocht in 1717 Zaandam en Maastricht, ook logeerde hij op Franchimont. In 1789 werd het kasteel alweer door Franse soldaten vernield, in 1899 kocht de Belgische staat het object en verkocht het in 1959 aan de gemeente Theux, die er een zeer interessante bezienswaardigheid van gemaakt heeft.
Tredmolen Op een van de torens bevindt zich een houten tredmolen, die vroeger dienst deed als hijskraan. Door de gunstige overbrenging kon zelfs een kind een steen van 700 kg hijsen. Meestal werd dit tredwerk door vrouwen verricht en konden twee vrouwen stenen tot drie ton naar boven halen. Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen |
heux ligt in het Waalse deel van Belgie, in het smalle dal van de Hoëgne. Het stadje genoot bekendheid door zijn steengroeven, zodat historische huizen met natuursteen gebouwd werden. In de middeleeuwen was Theux-Franchimont een markizaat of markgraafschap en omdat het tot de goede steden van Luik behoorde, mocht er in 1457 op de markt een perroen geplaatst worden. In 1468 werd het waardigheidsteken door Karel de Stoute vernield, maar in 1763
heropgericht. Het is een heel bijzonder perroen. Zoals gewoonlijk heeft het aan de basis vier treden en op de top een dennenappel en een kruis. Maar aan de voet heeft de zuil twee openingen en zelfs de VVV in Theux weet niet waartoe die dienen. Waarschijnlijk werd het perroen ook als schandpaal gebruikt en moesten boeven in de openingen hun voeten plaatsen. In de bijdrage over het perroen van Luik, zagen wij in het derde kwartier van het Luikse wapen, de drie groene leeuwen van Theux. Voor de markgraaf (markies)
van Franchimont en de inwoners van Theux was het een hele eer, dat hun wapen uitverkoren werd om deel uit te maken van het prinsbisschoppelijk wapen van Luik. Gelijk evenredig bevindt zich thans op het wapen van Theux een afbeelding van het perroen van Luik en de letters LG (Libertas Gentis = Vrijheid voor het volk). We weten dat in Luik, veel eerder dan andere steden, de macht aan het volk was. Theux is een schatkamer van historische bouwstijlen, met huizen in de bekende Maaslandse renaissancestijl. De hallenkerk
is uit de 11e eeuw en het stadhuis uit 1770. Op de Place du Perron liggen veel huizen uit de 17e en 18e eeuw.
