Cucullaeabank van grenspaal 7

Hans Hermans 2009

Op 5 november 1842 werd besloten hier grenspaal 7 te plaatsen en op 4 februari 1843, werd de daad bij het woord gevoegd. Eerst werd er een hulpsteen aan de Vilenderkinkenweg (Vijlener ezelsweg) geplaatst en aan het einde van een rechte lijn naar het zuidwesten, gemarkeerd met grensbomen, kwam grenspaal 7. Daar ontspringt de Kothauzerbach, die nu Cottesserbeek of Grensbeek genoemd wordt.

[13 april 2009]

renspaal 7 is niet alleen bekend bij signeurs, want ook geologen zijn verliefd op dit karstgebied. Mineralen- en fossielenverzamelaars spreken bij voorkeur over de ‘Cucullaea-bank’ van paal 7. Geografen hebben het over de Grensbeek van paal 7. Alsof dat nog niet genoeg is, praten natuurvrienden over het ‘Bronnengebied’ van paal 7. Zonder te overdrijven mogen wij stellen, dat grenspaal 7 heel bijzonder is en temidden van een uniek landschap staat.

Op deze foto zien wij de grensbomen tussen Vilenderkinkenweg en grenspaal 7. Paal 7 bevindt zich aan het einde van de bomenrij.

Op landkaarten wordt de Grensbeek ook wel Cottesserbeek genoemd. Deze is gerelateerd aan het gehucht Cottessen, hier in de buurt. De eerste naam maakt duidelijk, dat deze snelstromende bergbeek, vanaf paal 7 tot bij de monding in de Geul, de grens tussen Nederland en België vormt. De beek heeft 5,3% verhang, dat betekent 53 meter verval op 1 km.
Voor de Geul is de Grensbeek het 25e zijbeekje en er volgen nog 40 zijbeken, voordat de Geul, in Voulwames, tussen de palen 108 en 109 in de Maas stroomt.

Op het raakvlak van waterdoorlatend bovenliggend Akens zand en waterkerend onderliggend Vaalser groenzand, ontspringen de bronnen van de Grensbeek. De hoeveelheid water is voldoende om een diepe bedding in het golvend landschap uit te slijpen. Daardoor komen fossielen aan de oppervlakte, die over het algemeen moeilijk te vinden zijn.

In de buurt van paal 7 bevinden zich, in een jungleachtig gebied, drie bronnen. De oorzaak ligt voor de hand; neerslagwater sijpelt door het bovenliggend Akens zand maar wordt gedwongen aan de oppervlakte te treden op de grens van het waterkerend Vaalser groenzand.
Onder het groenzand liggen carbonische lagen zoals leisteen en kwartsiet. De drie bronnen geven de Grensbeek voldoende debiet om een diepe bedding in het golvend landschap uit te slijpen. Daardoor komen geologische formaties en fossielen aan de oppervlakte, die over het algemeen moeilijk te vinden zijn. In dit uniek grenslandschap zijn in de loop van de jaren vele duizenden fossielen gevonden, zoals versteende zee-egels, nautilussen, ammonieten, kreeften en koralen. Meer dan honderd soorten schelpen, waaronder het geslacht Cucullaea dat uitsluitend in tropische zeeën kan leven. Tussen het Akens zand bevindt zich verkiezeld hout.
Bij de monding van de Grensbeek in de Geul bevindt zich de Cottessergroeve, waar 300 miljoen jaar oude carbonische aardlagen dagzomen. Aan de bovenkant bevindt zich zachte leisteen en aan de basis kwartsiet. Met deze zeer harde roestbruine steen werden in Cottessen veel huizen gebouwd.

Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen

Op deze paal komt cijfer 7 goed tot haar recht, ook de laatste grensboom in die rij, is goed te zien. 25 jaar geleden stonden hier veel bomen van de boskers(kriek) op de grenslijn, maar die werden gekapt. De eikenbomen, die veel ouder kunnen worden, staan er gelukkig nog.

Hans Hermans 2009